Sonderen met een handpenetrometer

Wat is sonderen?

Sonderen is een methode waarmee het draagvermogen van de grond wordt gemeten. Bij deze methode wordt de indringingsweerstand van de bodem gemeten door een buis met hieraan een kegelvormige punt (een zogenoemde conus) met een constante snelheid de grond in te drukken. Tijdens het indrukken wordt de druk die de conus ondervindt gemeten. Aan de hand van deze waarden wordt bepaald wat de weerstand is en dus het draagvermogen van de ondergrond.

Welke soorten sondeerapparaten of penetrometers zijn er allemaal?

Om de grondweerstand op een geringe diepte te kunnen meten kun je bij ons een keuze maken uit enkele verschillende apparaten. Verreweg de voordeligste oplossing is het handsondeerapparaat, een meetinstrument dat ook wel bekendheid geniet onder de termen 'penetrometer' en 'handpenetrometer'. Bij het handsondeerapparaat worden de waarden van de grote, ronde meter afgelezen. Deze meetwaarden moet je zelf noteren en (eventueel) verwerken in een grafiek. Een handpenetrometer heeft het uiterlijk van een grote manometer of een klok met twee handvatten, waarbij de zwarte wijzer de huidige grondweerstand aangeeft. De rode wijzer geeft de maximale weerstand aan en springt niet automatisch terug.

Een penetrograaf is een zelfschrijvend, mechanisch sondeeraparaat. Dit houdt in dat gedurende de metingen de penetrograaf de resultaten onmiddellijk grafisch vastlegt. Dat vermindert de hoeveelheid werk die achteraf moet worden gedaan aanzienlijk. De gegevens kunnen direct worden overgenomen en zijn gemakkelijk vast te leggen. Het principe van de metingen is gebaseerd op het indrukken van een gekalibreerde veer, terwijl het grafiekpapier door de recorder gelijktijdig wordt voortbewogen in verhouding tot de diepte van de sonde.

Ten slotte hebben wij nog de zogenoemde penetrologger in ons assortiment opgenomen. Een penetrologger is een geautomatiseerde penetrometer die de resultaten met betrekking tot het meten van de penetratieweerstand van de bodem automatisch opslaat. Zo kun je de meetresultaten na het sonderen verder verwerken op een pc. Bovendien is de penetrologger uitgerust met een nauwkeurig intern GPS-systeem ter bepaling van de exacte meetlocatie.

Hoe gaat handsonderen in zijn werk?

Voordat je van start gaat met sonderen, is het zaak dat je de juiste sondeerconus kiest. Welke je kiest is afhankelijk van de grond waarin je de sondering uitvoert. Verwacht je een hogere weerstand dan kies je een kleinere conus. Heb je eenmaal bepaald met welke conus je gaat werken, controleer dan eerst of deze nog voldoet. Dit doe je met de meegeleverde cone-checker. Vervolgens schroef je de conus aan de bijbehorende sondeerstang die daarna aan het meetlichaam wordt bevestigd. Het apparaat is nu klaar voor gebruik.

Druk nu de sondeerstang met conus met een gelijkmatige druk (ca. 2 centimeter per seconde) loodrecht in de grond. Vooral niet overhaasten, want dat levert verkeerde meetresultaten op. En dat moet je te allen tijde zien te vermijden.

De registratie van de gemeten waarden is per sondeerapparaat verschillend. Bij het handsondeerapparaat moet na elke 50 centimeter de getoonde waarde worden genoteerd, waarna een nieuwe meting kan worden gedaan tot de maximale diepte is bereikt. Bij de penetrograaf wordt de weerstand geregistreerd op de registratiekaart in het apparaat. De penetrologger slaat de gemeten waarden geheel automatisch op.

Aan de hand van de gemeten waarden kan de indringingsweerstand worden bepaald en hiermee het draagvermogen van de grond. Let erop dat je bij het verwijderen van de sondeerstang uit de grond altijd met 1 hand aan de sondeerstang en met 1 hand aan het meetlichaam trekt. Dit voorkomt schade aan het meetlichaam.

Bekijk hieronder de instructievideo's:

Toepassingen en voordelen per penetrometer

Welke penetrometer je kiest is afhankelijk van de gestelde eisen, de te verrichten werkzaamheden en de frequentie van gebruik. Hieronder een opsomming van de toepassingen en de voordelen per apparaat.

Handsondeerapparaat: de toepassingen

Dankzij hun enorme dieptebereik (tot wel 3 meter) kan een handsondeerapparaat voor de volgende toepassingen worden gebruikt:

• algemeen bodemonderzoek
• basaal advies met betrekking tot funderingen
• het controleren van kunstmatig gecompacteerde bodems
• onderzoek naar de (te verwachten) groeiomstandigheden van planten in de bodem
• het vinden van gecompacteerde bodemlagen

Handsondeerapparaat: de voordelen

1. ✔ Compact en compleet
2. ✔ Nauwkeurige, hydraulische aflezing
3. ✔ Perfect voor landbouwkundigen en aannemers
4. ✔ Kan met het gehele lichaamsgewicht worden bediend
5. ✔ Uitlezingen voorzien van sleepwijzer
6. ✔ Gemakkelijk te bedienen
7. ✔ Conuscontrole
8. ✔ Weinig onderhoud nodig

Penetrograaf: de toepassingen

• algemene bodemkundige onderzoeken (bijvoorbeeld voor profielbeschrijvingen, voor het verkrijgen van gegevens betreffende de geschiktheid van bodems
• controleren van de geschiktheid van kunstmatig gecompacteerde bodems voor voetpaden of verkeerswegen
• controleren van kunstmatige compacteringen (bijvoorbeeld in met zand gevulde greppels
• controleren van de draagkracht bij het installeren van ondergrondse tanks
• aantonen van gecompacteerde (mogelijk ondoordringbare) ondergrondse lagen (zoals lagen die zijn gecompacteerd onder de ploegdiepte)
• onderzoek naar slechte groeiomstandigheden, met inbegrip van de groei-omstandigheden voor bomen in stedelijke straten en parken
• onderzoek naar het verband tussen de intensiteit waarmee bepaalde gewassoorten wortelschieten en de penetratieweerstand van de aanwezige bodemlagen

Penetrograaf: de voordelen

1. ✔ Noteert de waarden in een grafiek
2. ✔ Laat perfect de verstoorde lagen zien
3. ✔ Toont gecompacteerde lagen aan
4. ✔ Grafieken zijn weerbestendig, ideaal in ons natte klimaat
5. ✔ Metingen door slechts eenmaal te duwen
6. ✔ Voor aannemers en landbouwkundigen
7. ✔ Behuizing instrument is eveneens weerbestendig

Penetrologger: de toepassingen

• algemene bodemkundige onderzoeken (bijvoorbeeld voor profielbeschrijvingen, voor het verkrijgen van gegevens betreffende de geschiktheid van bodems
• controleren van de geschiktheid van kunstmatig gecompacteerde bodems voor voetpaden of verkeerswegen
• controleren van kunstmatige compacteringen (bijvoorbeeld in met zand gevulde greppels)
• controleren van de draagkracht bij het installeren van ondergrondse tanks
• aantonen van gecompacteerde (mogelijk ondoordringbare) ondergrondse lagen (zoals lagen die zijn gecompacteerd onder de ploegdiepte)
• onderzoek naar slechte groeiomstandigheden, met inbegrip van de groei-omstandigheden voor bomen in stedelijke straten en parken
• onderzoek naar het verband tussen de intensiteit waarmee bepaalde gewassoorten wortelschieten en de penetratieweerstand van de aanwezige bodemlagen

Penetrologger: de voordelen

1. ✔ Robuust design
2. ✔ Precieze en snelle interne GPS
3. ✔ Bodemvochtpercentage per meting
4. ✔ Weergave van Vehicle Cone Index
5. ✔ Geheugen voor 1500 metingen
6. ✔ Definitie van verschillende projecten
7. ✔ Snelheidsindicator stimuleert correct indrukken
8. ✔ Veld- en PC-programmering en -uitlezing

Welke penetrometer is de beste?

Om de keuze voor een goede penetrometer voor jou nog een stukje gemakkelijker te maken, hebben wij alle vier de penetrometers even naast elkaar gezet:

Zoals je kunt zien, is het schier onmogelijk om de definitieve winnaar uit te roepen. Het hangt dan ook volledig af van je budget en de te verwachten toepassingen.